Kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc Luyện kim Việt Nam (1966–2026): “60 năm kết nối tri thức - Vững bước tương lai”

Khởi nguồn từ yêu cầu lịch sử của đất nước

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1954, Việt Nam bước vào thời kỳ khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước. Trong bối cảnh đó, nhu cầu về vật liệu kim loại phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất và đời sống nhân dân trở nên cấp thiết, trong khi ngành công nghiệp luyện kim còn ở giai đoạn sơ khai.

Trước yêu cầu cấp bách đó, Đảng và Nhà nước đã sớm quan tâm chỉ đạo phát triển ngành luyện kim. Những trí thức lớn như Trần Đại Nghĩa, Tạ Quang Bửu và Võ Quý Huân đã đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển của ngành.

Ngay từ năm 1956, khi Trường Đại học Bách khoa Hà Nội được thành lập, khoa Luyện kim đã ra đời, đào tạo đội ngũ kỹ sư đầu tiên cho đất nước. Năm 1959, công trình Khu liên hợp Gang thép Thái Nguyên được khởi công xây dựng và đến ngày 29/11/1963 đã cho ra mẻ gang đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt lịch sử của ngành luyện kim Việt Nam.

Sự ra đời của Hội - kết tinh trí tuệ ngành luyện kim

Sự phát triển nhanh chóng của ngành đã đặt ra yêu cầu cần có một tổ chức tập hợp, kết nối đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật. Dưới sự chỉ đạo của GS. Trần Đại Nghĩa, công tác vận động thành lập Hội được triển khai, với vai trò nòng cốt của kỹ sư Võ Quý Huân - người được coi là “cha đẻ” của ngành đúc luyện kim Việt Nam.

Ngày 5/4/1966, Đại hội thành lập Hội Đúc Luyện kim Việt Nam lần thứ I được tổ chức tại Hà Nội, với sự tham dự của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Đại hội đã bầu kỹ sư Trần Diệp làm Chủ tịch Hội, kỹ sư Võ Quý Huân làm Phó Chủ tịch thường trực và TS. Phan Tử Phùng làm Tổng thư ký.

Ngày 15/8/1966, Hội chính thức được phê chuẩn Điều lệ hoạt động, đánh dấu sự ra đời của một tổ chức khoa học kỹ thuật có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành luyện kim Việt Nam.

Vượt qua thử thách, phát triển vững mạnh

Do ảnh hưởng của chiến tranh, hoạt động của Hội có thời gian gián đoạn. Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, Hội nhanh chóng được khôi phục và tiếp tục phát triển. Trong nhiều năm, TS. Phan Tử Phùng đã đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội, đóng góp quan trọng vào việc củng cố tổ chức và định hướng hoạt động.

Tại Đại hội nhiệm kỳ IV năm 2003, Hội chính thức đổi tên thành “Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc Luyện kim Việt Nam”. Kỹ sư Phạm Chí Cường được bầu làm Chủ tịch Hội và đã có nhiều đóng góp nổi bật trong việc nâng cao vị thế của Hội trong ngành công nghiệp luyện kim.

Đến Đại hội nhiệm kỳ VIII năm 2024, ThS. Nghiêm Xuân Đa được bầu làm Chủ tịch Hội, mở ra giai đoạn phát triển mới với nhiều định hướng đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững. Phát biểu tại buổi Lễ kỷ niệm Ông Nghiêm Xuân Đa khẳng định “Hội không chỉ là nơi sinh hoạt chuyên môn, mà phải là nơi kết nối thật sự - kết nối giữa nhà khoa học với doanh nghiệp, giữa đào tạo với sản xuất, giữa kinh nghiệm thực tiễn với tri thức mới.”

Ông Nghiêm Xuân Đa - Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc - Luyện kim Việt Nam khoá 8

Những đóng góp nổi bật cho ngành công nghiệp luyện kim

Trong suốt 60 năm qua, Hội đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực và hiệu quả:

• Tập hợp đội ngũ trí thức tham gia nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ vào sản xuất
• Thực hiện tư vấn, phản biện chính sách và các dự án công nghiệp trọng điểm
• Duy trì xuất bản Tạp chí “Khoa học & Công nghệ Kim loại”
• Thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hợp tác với các viện, trường
• Mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực hội nhập

Những nỗ lực đó đã góp phần đưa ngành luyện kim Việt Nam đạt nhiều thành tựu quan trọng: ngành thép vươn lên đứng đầu Đông Nam Á, nằm trong nhóm các quốc gia sản xuất thép hàng đầu thế giới; ngành luyện kim màu phát triển với nhiều sản phẩm xuất khẩu; ngành đúc kim loại ngày càng đa dạng, phục vụ hiệu quả cho các ngành kinh tế.

Ông Phan Xuân Dũng - Tiến sỹ Khoa học, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam phát biểu tại buổi Lễ

Tôn vinh cống hiến - lan tỏa giá trị

Trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự phát triển của ngành Đúc - Luyện kim Việt Nam” cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ngành

Để trân trọng ghi nhận và tôn vinh những đóng góp to lớn của các thế hệ hội viên, tại lễ kỷ niệm 60 năm, Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc - Luyện kim Việt Nam long trọng tổ chức trao tặng Kỷ niệm chương “Ngôi nhà trí thức”.

Đây là biểu tượng của sự gắn bó, của lòng tri ân và niềm tự hào đối với những cá nhân, tập thể đã đồng hành cùng sự phát triển của Hội. Không chỉ là sự ghi nhận những cống hiến trong quá khứ, Kỷ niệm chương còn là sự tiếp nối trách nhiệm, là nguồn động viên để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ, phát huy những giá trị tốt đẹp của ngành.

Ông Lý Kiến Nam - Nguyên Tổng thư ký nhiệm kỳ 3 Hội KHKT Đúc - Luyện kim Việt Nam phát biểu tại buổi Lễ kỷ niệm

Hướng tới tương lai - đổi mới và hội nhập

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hội đứng trước nhiều cơ hội lớn từ các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, ngành đúc luyện kim cũng phải đối mặt với không ít thách thức từ biến động toàn cầu về năng lượng, môi trường và chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, Hội xác định tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; tăng cường kết nối tri thức; nâng cao năng lực tiếp thu và chuyển giao công nghệ; đóng góp tích cực hơn nữa cho sự phát triển bền vững của ngành và đất nước.

Tự hào truyền thống - vững bước tương lai

60 năm là hành trình của trí tuệ, tâm huyết và sự cống hiến không ngừng nghỉ của nhiều thế hệ cán bộ, hội viên. Với truyền thống đoàn kết, sáng tạo và trách nhiệm, Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc Luyện kim Việt Nam sẽ tiếp tục vững bước trong kỷ nguyên mới, đồng hành cùng sự phát triển mạnh mẽ của đất nước.

“60 năm kết nối tri thức - vững bước tương lai” - đó không chỉ là dấu mốc đáng tự hào, mà còn là lời khẳng định cho một hành trình phát triển bền vững phía trước.

Nguồn: VFMSTA